Monitorowanie suszy rolniczej

W Centrum Teledetekcji monitorujemy warunki wzrostu roślin uprawnych, na które składa się kondycja roślin oceniona na podstawie modeli utworzonych z danych satelitarnych NOAA AVHRR. Kondycja roślin jest przedstawiona przestrzennie na obszarach rolniczych.

Do wyznaczenia obszarów zagrożonych suszą rolniczą stosujemy wskaźnik identyfikacji satelitarnej suszy rolniczej DISS (z ang. Drought Identification Satelite System). Jest on w ścisłym związku z przebiegiem opadów i temperatury powietrza od początku sezonu wegetacyjnego. Modele bazują na temperaturze powierzchni czynnej dla jednostki obserwacji satelitarnej 1km2 dla każdego 10-dniowego okresu wzrostu roślin. Poprzez wyprowadzone w IGIK satelitarne wskaźniki roślinne charakteryzujące ich fenologię oraz zapotrzebowanie na wodę w fazach rozwoju, określany jest stopień występowania suszy i jej wpływ na obniżenie plonów. Monitoring prowadzony jest od zasiewów jesiennych poprzez wzrost wiosenny, aż do zbiorów. 

W bieżącym roku warunki wzrostu upraw rolniczych nie były korzystne. Po bezśnieżnej zimie miały miejsce duże wahania temperatury i brak opadów w kwietniu, na starcie wegetacji. Maj był bardzo wilgotny, natomiast od początku czerwca mamy do czynienia z pogłębiającą się dotkliwą suszą. Wielkość obszarów rolniczych objętych suszą roślinną dochodziła do ponad 70% w tym susza utrwalona zajmowała 50% (stan na 5 lipca). Od drugiej dekady lipca możemy mówić o postępującej poprawie uwilgotnienia upraw rolniczych będących jeszcze w fazie wzrostu. Jednakże pas centralno-zachodni (wielkopolskie, lubuskie) pozostaje ciągle w obszarze deficytu opadów potrzebnych do prawidłowej wegetacji.

Uwilgotnienie upraw rolniczych 2019

Poniżej przedstawiamy mapy obrazujące obszary gdzie warunki wzrostu roślin określone na podstawie temperaturowego wskaźnika kondycji roślin dla terenów rolniczych są przeciętne (kolor jasno-zielony ), bardzo dobre ( ciemno-zielony), zagrożone suszą (pomarańczowy) i obszary występowania natężenia suszy ( kolor czerwony ). Dodatkowo, kolor granatowy charakteryzuje wysokie uwilgotnienie, które w sytuacji występowania ujemnych temperatur (co się zdarza w pierwszej połowie maja) może spowodować przygruntowe przymrozki. Obrazy sporządzamy w kolejnych dekadach sezonu rolniczego od pierwszej dekady maja.

dekad 24 (21 - 31 of August) 2019 dekad 23 (11 - 20 of August) 2019
dekad 22 (1 - 10 of August) 2019 dekad 21 (21 - 31 of July) 2019
dekad 20 (11 - 20 of July) 2019 dekad 19 (1 - 10 of July) 2019
dekad 18 (21 - 31 of June) 2019 dekad 17 (11 - 20 of June) 2019
dekad 16 (1 - 10 of June) 2019 dekad 15 (21 - 31 of June) 2019
dekad 14 (11 - 20 of May) 2019 dekad 13 (1 - 10 of May) 2019

Archiwum:   2015      2016     2018

Wykorzystując 21-letnią bazę wskaźników suszy rolniczej, wygenerowanych na podstawie zdjęć satelitarnych o rozdzielczości 1 km2, zostały opracowane mapy charakteryzujące różne aspekty występowania suszy w Polsce: udział okresu wegetacyjnego w wieloleciu, przeciętny czas trwania suszy rolniczej oraz okres występowania suszy rolniczej (w miesiącach) w poczególnych częściach okresu wegetacji. W wyniku zsumowania punktacji charakteryzującej trzy aspekty występowania suszy została opracowania mapa określająca stopień zagrożenia występowaniem suszy rolniczej na obszarze Polski. Na mapie są przedstawione 4 klasy zagrożenia: klasa I - obszary niezagrozone, klasa II - obszary umiarkowanie zagrożone, klasa II - obszary bardzo zagrożone oraz klasa IV - obszary silnie zagrożone.

Mapa zagrożenia wystąpienia zjawiska suszy rolniczej

W klimatycznych warunkach Polski susze wywołują duże szkody w roślinach powodując znaczne obniżenie plonów. Susza bezpośrednio wywołana jest zakłóceniem bilansu wodnego Na zakłócenie to wpływa susza atmosferyczna spowodowana niedoborem opadów, susza glebowa spowodowana nadmiernym wysuszeniem gleb oraz susza hydrologiczna powodująca obniżenie się poziomu wód gruntowych. W minionym pięćdziesięcioleciu susze o dużym gospodarczym znaczeniu wystąpiły w roku 1951, 1953, 1959, 1963, 1964, 1969, 1971, 1976, 1982, 1988, 1989, 1990, oraz największa w 1992 roku powodująca zmniejszenie plonów zbóż ozimych o 15%, a zbóż jarych o 20%. W ostatnim okresie wystąpienie suszy zanotowano w latach 2000, 2003 2006 2015, 2016 oraz 2018.

Centrum Teledetekcji wykorzystuje szereg typów danych o różnych rozdzielczościach przestrzennych do stworzenia Kompleksowego Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej dla zadeklarowanych obszarów, działek, jednostek itp.

Mapy suszy rolniczej, opracowywane przez 20 lat przez Centrum Teledetekcji, dostarczają informacji pozwalających na określenie niekorzystnych warunków wzrostu roślin wywołanych suszą. Dane dla całego kraju można porównać z kondycja roślin na polu w terminach pokrywających się z wygenerowanymi mapami suszy rolniczej. Obraz przedstawia kondycję kukurydzy w roku 2016 i 2018 (wskaźnik NDVI) z analogicznych okresów wraz z porównaniem map suszy z odpowiadających sobie dekad roku.