Tegoroczna zima przyniosła w wielu regionach Polski długotrwałe okresy niskich temperatur, co zwiększa ryzyko wymarzania upraw ozimych. W odpowiedzi na to wyzwanie Centrum Teledetekcji Instytutu Geodezji i Kartografii prowadzi bieżący monitoring obszarów potencjalnie zagrożonych tym zjawiskiem, wykorzystując dane meteorologiczne oraz obserwacje pokrywy śnieżnej.
Analizy realizowane są w oparciu o godzinowe dane reanalizy ERA5. W kolejnych 8-dniowych okresach obserwacji zestawiane są informacje o zasięgu pokrywy śnieżnej oraz o występowaniu ciągłych okresów temperatury poniżej określonej wartości (np. 0°C). Brak pokrywy śnieżnej przy jednoczesnym utrzymywaniu się ujemnych temperatur przez dłuższy czas może wskazywać na zwiększone ryzyko uszkodzeń roślin. Przykładową wizualizację zmian zasięgu zagrożenia przedstawia animacja obejmująca okres od 3 grudnia 2025 r. do 25 lutego 2026 r., podzielony na 11 kolejnych okresów obserwacji. Monitoring prowadzony jest jednak w sposób ciągły w sezonie zimowym – od początku listopada do końca kwietnia.
Mapy wykorzystywane w analizach są również udostępniane w interaktywnym serwisie mapowym powstałym w ramach projektu FPCUP Agriculture realizowanego dla Komisji Europejskiej, z udziałem środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Serwis prezentuje aktualne mapy temperatury minimalnej i średniej, zasięgu pokrywy śnieżnej oraz liczby godzin z temperaturą poniżej wybranej wartości granicznej (z zakresu od −2°C do 2°C). Użytkownicy mogą samodzielnie definiować parametry analizy, takie jak próg temperatury, minimalna liczba godzin z temperaturą poniżej tego progu czy wymagany udział pokrywy śnieżnej w pikselu, co pozwala dostosować ocenę zagrożenia do specyfiki różnych upraw.
Serwis dostępny jest pod adresem: https://serwisagri.fpcup.pl/.
Więcej informacji o projekcie można znaleźć na stronie: https://fpcup.pl/ oraz na podstronie poświęconej projektowi: https://fpcup.pl/agri/.
Udostępniane narzędzia stanowią przykład praktycznego wykorzystania danych meteorologicznych i obserwacji satelitarnych do wspierania monitoringu warunków agroklimatycznych i oceny ryzyka dla produkcji rolniczej.
